Complottheorieën

Door Seneca

Het probleem met bewezen complottheorieën is dat de media allang met the next little thing bezig is als het bewaarheid wordt. Denk aan het massale afluisteren van de NSA, de zogenaamde vernietigingswapens van Saddam Hoessein nodig om de Irakoorlog te starten en de bankenbailout waarvan 95% van het (belasting-)geld naar de superrich ging.

Nog niet bewezen conspiracy theories blijven meestal in het hoekje ‘open inrichting / makkelijk vermaak’ staan waar weinigen hun handen aan willen branden. Toch is het de moeite waard om ze objectief te bekijken en waar mogelijk te onderzoeken. Feit is dat de meeste mensen die zich scharen achter het complotdenken een kritische of negatieve houding jegens de overheid hebben. Dat is al winst.

Een van de meest voorkomende bezwaren tegen een complottende overheid is dat de staat bijzonder inefficiënt is in het leveren van basisdiensten. Daarom is het organiseren van een complexe samenzwering niet aannemelijk. Om te bepalen of dit waar is, moeten we onderzoeken waarom de overheid inefficiënt is in het leveren van deze basisdiensten en hoe het anders zou kunnen zijn wanneer het gaat om het organiseren van geweld en machtspolitiek.

Overheden worden geleid door bureaucraten die niet geprikkeld worden om te slagen en niet belemmerd worden om te falen.  Aangezien de meeste overheidsdiensten geleverd worden in markten waar de staat een monopolie positie heeft, gaat een vergelijking met hoe het bedrijfsleven het beter zou doen mank. En als de overheid ‘privatiseert’ op bepaalde terreinen (zorg bijvoorbeeld) dan betreft het corporatisme dat niets met een vrije markt te maken heeft. Overheidsdiensten missen marktsignalen en leggen geen verantwoording af zodat hun ‘diensten’ altijd duurder, slechter en bureaucratischer worden.

Bij diensten voor het publiek hoeven zij dus geen rekening te houden met hun ‘klanten’. Maar anders is het als hun klanten hoger geplaatsten in de eigen hiërarchie – of daar dichtbij staand – zijn. Denk hierbij aan het verschil tussen het bestrijden van de criminaliteit in zijn algemeenheid en het bestrijden van de enkeling die een waxinelichthouder naar de Gouden Koets werpt.

Het feit dat een staat bestaat, betekent dat het de meest efficiënte instelling van georganiseerd geweld is binnen een geografisch gebied. Vanwege het monopolie op geweld en de overvloedige beschikbare middelen, trekt de staat getalenteerde gewelddadige maar ook intelligente mensen aan. Die zijn heel wel in staat om een geheime opdracht succesvol uit te voeren.

Een ander kritiekpunt is dat het onmogelijk zou zijn om een grote samenzwering geheim te houden. Dat lukte anders redelijk wel met de NSA afluisterpraktijken totdat Edward Snowden naar voren stapte. De fanatieke vervolging van klokkenluiders als Snowden, Manning en Assange dient dan ook als voorbeeld en waarschuwing voor anderen in het systeem.

In een grote organisatie is er verder altijd sprake van verkokering van informatie. Dat wil zeggen dat sommige mensen wel en anderen niet ingelicht worden over bepaalde zaken. Bij schimmige acties beperkt men het aantal betrokkenen waardoor het risico op lekken en openbaring zo klein mogelijk wordt gehouden.

De waarheid van complottheorieën kan je achterhalen met een hypothese op basis van de beschikbare informatie, een kritische kijk op de belanghebbenden en een groot inlevingsvermogen. Daar is niets esoterisch of bizars aan, het is gewoon gedegen onderzoeksjournalistiek. Het vergt echter wel een speciaal soort journalist. Iemand die zich niet hecht aan de bestaande machtsstructuur en op zoek is naar de waarheid, zelfs al staat die op gespannen voet met het gezag.

Dit artikel is eerder gepubliceerd op Vrijspreker.nl.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s