De spanning met Rusland hebben wij zelf veroorzaakt

Door Pim Pauwels

Waarom horen we in de politiek en in de media nooit iets anders dan wat we al weten? Het beeld van de wereld wordt nu veel te simplistisch weergegeven. De algemene boodschap dat krachten vanuit onder andere Rusland en het Midden-Oosten een directe dreiging vormen voor de Westerse beschaving, krijgen we overal te horen. Met deze vorm van framing worden complexe conflicten op een simplistische manier gepresenteerd en wordt het bovendien erg makkelijk voor Westerse landen om de eigen interventies in brandhaarden te rechtvaardigen. Framing is nu ook heel duidelijk te herkennen in de berichtgeving rond het conflict in Oekraïne. Om het handelen van Rusland in dit conflict goed te kunnen begrijpen zou je echter verder moeten kijken dan de simplistische Westerse visie. Een breder historisch en cultureel overzicht is namelijk essentieel.

Oekraïne deelt haar ontstaansgeschiedenis met Rusland. Zowel Rusland als Oekraïne zien het Kievse Rijk, dat tussen het jaar 880 en 1240 bestond, als hun culturele oorsprong. Alleen al hierom is het voor Rusland ondenkbaar om Kiev los te laten. Hoewel het Kievse Rijk in 1240 redelijk onverwacht aan haar einde kwam, is het ideaal van een nieuw Kievse Rijk nog steeds een wens die door veel Russen (en Oost-Oekraïners) wordt gedeeld. In de jaren na de val van het Kievse Rijk zijn er al een aantal pogingen gedaan om een nieuwe dynastie, gebaseerd op de waarden van het Rijk van Kiev, op te bouwen. De bekendste zijn het vorstendom Moskovië en de Sovjet-Unie. Niet alleen de ontstaansgeschiedenis tussen beide landen is essentieel, ook de Tweede Wereldoorlog – door Rusland de Grote Vaderlandse Oorlog genoemd – is relevant om de positie van Rusland in de strijd in Oekraïne beter te begrijpen.

Frontpage of American newspaper in 1935

Voorpagina van Chicago’s American uit 1935.

In 1933 was Stalin verantwoordelijk voor de Holodomor, een hongersnood in Oekraïne waar zeven miljoen mensen aan stierven. Het is dus niet gek dat er in Oekraïne een groot anti-Stalin sentiment aanwezig was. Dit sentiment zorgde ervoor dat veel Oekraïners in de Tweede Wereldoorlog de kant van de nazi’s kozen. Na de oorlog kreeg Stalin weer de macht over de regio en regeerde hij met harde hand. Zijn opvolger Chroesjtsjov liet de teugels wat vieren en gaf in 1954 de Krim cadeau aan Oekraïne om de verhoudingen tussen Rusland en Oekraïne te verbeteren.

Op dit moment tekent zich een vergelijkende situatie op als tijdens de Grote Vaderlandse Oorlog. De Oekraïense nationalistische strijd wordt geleid door fascistische partijen zoals de Rechtse Sector en Partia Svoboda. Voorheen waren er geluiden vanuit de Europese Unie om deze partijen op de lijst te plaatsen van terroristische organisaties. Deze geluiden verstomden volledig toen bleek dat de extremistische partijen zich gingen verzetten tegen de Russische inmenging, wat het Westen niet slecht uitkwam. Sindsdien is Europa bezig met steun verlenen aan zulke partijen die op grote schaal minderheden discrimineren. Rusland vindt het echter haar taak om, net als 75 jaar geleden, het nazisme te bestrijden.

Niet de tijd van Kievse Rijk of de Grote Vaderlandse Oorlog, maar de Koude Oorlog is de belangrijkste periode in de geschiedenis om de positie van Rusland in dit conflict te begrijpen. De strijd in Oekraïne laat namelijk goed zien dat de Koude Oorlog niet is geëindigd na de val van de Muur. Het Oekraïense conflict is niet alleen een conflict tussen Rusland en Oekraïne, maar vooral een conflict tussen Rusland en het Westen. De rechtvaardiging voor de inmenging in Oekraïne wordt door Rusland niet enkel bekrachtigd door het terugdringen van het nazisme en de gedeelde geschiedenis tussen beide landen, maar ook door zelfverdediging tegen het Westen. Rusland voelt zich namelijk bedreigd door de expansiedrang van de EU en de NAVO.

Vanaf 2010 wordt de pro-Russische Janoekovitsj op democratische wijze president van Oekraïne. Echter beginnen eind 2013 de protesten in Oekraïne die de Euromaidan genoemd worden. Deze protesten zijn het gevolg van het niet ondertekenen van een nieuw associatieverdrag en vrijhandelsakkoord tussen de EU en Oekraïne door Janoekovitsj. Uit deze teleurstelling groeit de populariteit voor partijen die niet veel met democratie te maken hebben, zoals de radicale nationalistische Partia Svoboda. Fanatieke nationalisten staan vooraan bij de gevechten met de politie en zwaaien bij protesten regelmatig met nazisymbolen.

In februari 2014 escaleert de situatie en dat is te wijten aan Europese inmenging in het conflict. Op 22 februari wordt Janoekovitsj gedwongen zijn taken als president neer te leggen. Een dag hiervoor hebben Van Baalen en Verhofstadt namens de Europese gemeenschap de rebellen nog op gênante wijze moed toegesproken. Niet voor niets reageert het Kremlin woedend op de gebeurtenissen en stelt dat het Westen een staatsgreep heeft gesteund dat onder leiding staat van gewapende extremisten en relschoppers. De woede is begrijpelijk. Niet alleen heeft het Westen financiële steun verleend aan rebellen die worden geleid door radicalen, fascisten en ultranationalisten, ook verloochent het Westen haar eigen democratische waarden.

Kaart uit 1877

Anti-Russische propaganda is al eeuwenoud.

Als reactie hierop annexeert Rusland in maart de Krim en stuurt manschappen naar Oost-Oekraïne. Dit zijn vanuit Russisch oogpunt begrijpelijke acties. Rusland beschermt hiermee de pro-Russische Oekraïners, die vooral te vinden zijn in de Krim en in Oost-Oekraïne, tegen het Oekraïense leger. Het motief van Rusland is daarmee exact hetzelfde als het motief van het Westen, dat West-Oekraïners wil beschermen tegen ‘Russische agressie’. Het treurige is echter dat het Westen agressief bezig is, terwijl Rusland zich defensief opstelt. Rusland is geïntimideerd door de expansiedrang van de EU en de NAVO naar het oosten, ook al heeft het Westen na de val van de Muur Rusland beloofd de voormalige Oostbloklanden niet te werven als lid van de NAVO.

Overigens wordt nergens verteld dat de annexatie van de Krim op een volledig democratische manier tot stand is gekomen. De annexatie voltrok zich namelijk na een referendum waarin 98% van de bevolking zich uitsprak voor de aansluiting. Zelfs de OVSE (Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa) bevestigde dat de stemming op een juiste manier was verlopen. Toch werd het referendum niet erkend door het Westen. Waarschijnlijk omdat democratie alleen een belangrijke waarde is wanneer het dubbeltje de goede kant op valt.

Het Westen bekommert zich dus niet om de politieke situatie in Oekraïne. De andere reden die vaak wordt gebruikt om een interventie te rechtvaardigen, is om het volk te beschermen. Echter bekommert Europa zich ook niet om de situatie van de mensen in Oekraïne, terwijl Rusland Oekraïne al jaren het hoofd boven water houdt met leningen en vriendenprijzen voor gas. Oekraïne moet van de EU, als zij lid wil worden, haar gassector liberaliseren, wat een einde zou betekenen aan deze vriendenprijzen en leningen en uiteindelijk voor een faillissement van Oekraïne zou zorgen. Europese landen hebben daarnaast een veel hoger handelsoverschot richting Oekraïne dan Rusland. Bovendien is Europa de laatste jaren bezig met de bouw van directe pijpleidingen met Rusland, waardoor Oekraïne als doorvoerland wordt gemeden. De reden dat het Westen zich bemoeit met Oekraïne is omdat het nu kans ziet haar machtspositie uit te breiden, niet omdat het zich zorgen maakt om de leefomstandigheden van het Oekraïense volk. Het Westen is namelijk al sinds de val van de Muur bezig met een nieuwe vorm van containment-politiek. De Koude Oorlog is niet afgelopen met de val van de Muur, maar kent enkel een nieuw hoofdstuk.

Naast de strijd in Oekraïne, heeft het Westen zich de laatste jaren beziggehouden met meer conflicten rondom Rusland, zoals Iran, Afghanistan en Syrië. Brandhaarden die veelal door het Westen zelf zijn aangestoken. Interveniëren werd (en wordt) ook hier niet gedaan om democratie te verspreiden of om de wereldvrede te bewaren, maar op basis van de nieuwe containment-politiek. Rusland voelt zich hierdoor bedreigd. Haar acties zijn er enkel op gericht om zichzelf te beschermen tegen de expansiedrang van het Westen. Als de groei van Westerse organisaties zoals de EU of de NAVO vergeleken wordt met de steeds kleiner wordende invloedssfeer van Rusland, staat Rusland volledig in haar recht als zij zich defensief opstelt. Mensen die Rusland berispen om haar handelen, zouden daarom eerst naar de nieuwe Koude Oorlog-retoriek van het Westen moeten kijken.

Advertenties

7 gedachten over “De spanning met Rusland hebben wij zelf veroorzaakt”

  1. Zeer terecht opgemerkt.
    Westen hanteert een hypocriete manier van communicatie en anti Ruslandpropaganda

    De VS voert hier het lawaai aan, mede als afleiding voor eigen interne besognes die zich steeds verder uitbreiden
    Als model voor de wereld gaat de VS steeds verder stinken en stinkt NL met zijn politiek dan ook heerlijk mee.

    De EU is in dat opzicht een instituut van zwakbegaafden met streven naar totalitair bewind..niet verschillend van de VS, China, of Rusland.
    Ook in de EU en lidstaten wordt democratie een steeds groter en overbodige luxe geacht.
    Repressie en uitholling moet de modus worden.
    Waarden zoals democratie, gelijkheid en sociale relaties zijn vervangen door belastingterreur,bedrijfsdominantie, bankmentaliteiten/kapitalistische streken en ongelijkheid n status en kansen.
    De Westerse waarden zijn leeg en absurd geworden.. gelegenheidsretoriek..
    Geen enkele politieke partij mer de ´D`van democratie in het label/etiket is nog voor inspraak, of referenda/bindende referenda. Op inspraak zitten ze helemaal niet te wachten/afwee en ruilen dit meteen in voor achterkamertjes met `Ons kent Ons`in het machtstreven.

    Bevolking achter de hekken en muren van de centrale achterkamertjeswijsheid en verdiensten..
    De gevolgen zijn desastreus en de besluitvormers nemen er nog een borrel op..Het is ons weer geukt

    Like

  2. En waarom zouden we het erg moeten vinden dat het westen zijn macht probeert te vergroten? Wij wonen er. Het is erg wanneer Rusland dit probeert want wij wonen er niet.

    Like

  3. Goed en helder verhaal over Rusland. Staat alleen een cruciale (waarschijnlijk onbedoelde) fout in :
    Rusland beschermt hiermee de pro-Russische Oekraïners, die vooral te vinden zijn in de Krim en in Oost-Oekraïne, tegen de rebellen. >>> Dat moet natuurlijk zijn tegen de fascisten uit Kiev / het oekrainsche leger, o.i.d..

    Voor de rest helder en goed.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s